Tokio to stolica i największe miasto Japonii. Rzadko jednak rozpatruje się je pojedynczo, a raczej w ramach Greater Tokio Area. Samo miasto liczy ok. 13 milionów mieszkańców, natomiast GTA ponad 35. Ponieważ w Japonii nie istnieje odpowiednik rozumianych po polsku granic administracyjnych, wszystkie dane w tym zakresie są siłą rzeczy jedynie przybliżeniem stanu faktycznego. W Japonii mówi się o prefekturze stołecznej, a o samym mieście mówi się „Wielkie Tokio”.
Schemat wzrostu miasta odbiega od tego znanego w Europie. W tym przypadku nawet sieć komunikacyjna sąsiednich miast wyraźnie wskazuje na fakt, że ich rozwój ściśle i nierozerwalnie związany jest z rozwojem samego Tokio.
W Tokio, nieco inaczej niż w wielu aglomeracjach, nie ma większych problemów z zaopatrzeniem w wodę pitną, a także smog dokucza mieszkańcom tylko na ściśle określonym obszarze. W Japonii, a w Tokio w sposób szczególny, najbardziej palącym problemem jest starzenie się ludności. Również charakterystyczna tylko dla Tokio jest struktura zatrudnienia. Niemal co drugi Tokijczyk pracuje w administracji, niespełna co trzeci w usługach, co czwarty w przemyśle, natomiast jedynie pół procenta mieszkańców trudni się rolnictwem lub rybołówstwem.
Historia Tokio sięga XII stulecia naszej ery. Od samego początku problemem był nierównomierny rozwój poszczególnych dzielnic i to jest widoczne aż do dziś. Wspólną cechą ich wszystkich stał się jednak z czasem brak przestrzeni. Tokio jest miastem, które rośnie w górę, ponieważ nie ma już innej możliwości. Od lat 70. XX w buduje się wysokie na ponad 200 metrów wieżowce. Średniowysoka i niska zabudowa znajduje się jedynie w dzielnicach na obrzeżach miasta.
Tokio jest modelem rozwojowym dla badań urbanistów. Wiele problemów, jak na przykład policentryzm urbanistyczny, opisano właśnie na przykładzie Tokio. Zjawisko to polega na tym, że poszczególne dzielnice nabierają bardzo jednego charakteru- administracyjnego, biurowego, przemysłowego. W takim otoczeniu separacji ulega również kultura, dla której zaczyna brakować miejsca w centrum miasta. Innym problemem z tym związanym jest fakt, że podczas dnia w dzielnicach Chiyoda, Chūō i Minato przebywa 2,5 miliona osób, natomiast w nocy niespełna 300 tysięcy. To prowadzi do komunikacyjnego paraliżu i poza Tokio jeszcze nigdzie zjawisko to nie występuje na tak wielką skalę.
Meksyk jest aglomeracją o nieustalonej liczbie mieszkańców. Oficjalne źródła podają, że w aglomeracji mieszka 22-25 milionów ludzi, a w samym mieście niespełna 9. Istnieją jednak dane, które pozwalają przypuszczać, że liczba mieszkańców megalopolis przekroczyła już 35, a nawet 40 milionów, natomiast samo miasto liczy sobie 15-20 milionów mieszkańców. Tak różne dane biorą się stąd, że mieszkańcy Meksyku nie są zameldowani w mieście, dzięki czemu unikają podatków. Nikt nie jest też w stanie dokonać spisu w biedniejszych dzielnicach, nad którymi panują lokalne grupy przestępcze.
Meksyk jest miastem o bardzo wysokim współczynniku przestępczości. Praktycznie każdego dnia dochodzi w slumsach do strzelanin, pościgów i odkrycia często wielu ciał ofiar walk między grupami przestępczymi. Jednocześnie miasto ma bardzo poważny problem z zaopatrzeniem w wodę do celów sanitarnych i spożywczych. Bezrobocie jest gigantyczne i często jedynym sposobem utrzymania rodziny jest działalność przestępcza. Władza panuje praktycznie wyłącznie nad ścisłym centrum miasta, choć i tam niekiedy, choć rzadko, dochodzi do dramatycznych zajść.
Założony w XIV wieku Meksyk szybko stał się stolicą państwa Azteków. Niestety, okres kolonizacji europejskiej całkowicie zmienił oblicze miasta, choć w dalszym ciągu można tu oglądać wiele zabytków wzniesionych rękami jego dawnych mieszkańców. Nigdy jednak już Meksyk nie był stolicą intelektualną kraju, choć władze bardzo o to zabiegają.
Zaszłości historyczne i dziś wyraźnie odciskają swoje piętno na mieście. Choć oficjalnie wszyscy zaprzeczają faktowi istnienia dyskryminacji klasowej, ponad 90% klasy średniej i wyższej to potomkowie białych osadników. Indianie, którzy zbudowali potęgę Meksyku są dziś jedynie imigrantami i zdecydowana większość z nich mieszka w slumsach z nadzieją na cud. Na potrzeby ogrzewania rozprowadza się gaz ziemny w butlach, na ogrzewanie centralne stać wyłącznie nielicznych, natomiast istną zmorą mieszkańców jest stały smog fotochemiczny- zjawisko to jest bardzo groźne dla zdrowia i życia, szczególnie dzieci i osób starszych. Jest to jeden z efektów ciągłego, ale chaotycznego rozwoju infrastruktury komunikacyjnej. Jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu transport zbiorowy był najlepszym sposobem poruszania się. Obecnie ze względu na lawinowo rosnącą liczbę samochodów, nie funkcjonuje prawidłowo praktycznie żaden rodzaj komunikacji.
Pekin, czyli Beijing, jest stolicą Chińskiej Republiki Ludowej oraz jednym z czterech najbardziej znaczących miast, które podlegają bezpośrednio władzy państwowej. Jest to drugie po Szanghaju miasto Chin, jeśli chodzi o liczbę zamieszkujących je ludzi. W mieście wydzielonym jest to około dwudziestu milionów, natomiast w granicach administracyjnych- dziewięć.
Pekin jest przede wszystkim centrum polityczno-administracyjnym kraju, jednak ważną funkcją jest też przemysł maszynowy i samochodowy. Uznaje się też, że Pekin jest najważniejszym miastem, jeśli chodzi o zaplecze intelektualne ChRL. W związku z pełnioną funkcją oczywiście miasto wyposażone jest w doskonale rozwiniętą sieć komunikacyjną.
W trakcie swojej historii Pekin zmieniał nazwę kilkadziesiąt razy. Wiele nazw było tez używanych nieoficjalnie, a obecna nazwa, Beijing, zresztą używana kilka razy już wcześniej, powróciła w 1949 roku.
Pekin uchodzi za jedno z tych miast, w których zanieczyszczenia są najbardziej groźne dla zdrowia, a nawet życia ludzi. Pomimo tego, Północna Stolica wciąż pozostaje najczęstszym celem imigracji Chińczyków. W obrębie granic administracyjnych jest kilka dzielnic rolniczych, ale wskutek zanieczyszczenia wody, gleby i powietrza, ich wyroby nie spełniłyby norm bezpieczeństwa w żadnym kraju. W Chinach podejście do norm jest bardzo dowolne, w związku z czym wszystkie produkty rolne, także te zebrane w bezpośrednim sąsiedztwie zakładów przemysłowych, są używane do zastosowań kulinarnych.
Pekin, po jednej z kolejnych reform administracyjnych, zyskał odpowiednio dużo przestrzeni, aby rozwinąć nowoczesne centrum finansowe. Rozwija się także przemysł wysokich technologii, jednak z racji wysokiego zanieczyszczenia jest on droższy niż gdzie indziej. Niemniej jednak nadal 60% chińskiego PKB produkowane jest właśnie w przemyśle, a Pekin jest jednym z głównych ośrodków produkcji przemysłowej. Jednocześnie w obrębie samego miasta wydzielonego bardzo silnie rozwinięte jest hutnictwo żelaza, przemysł chemiczny, rafineryjny, maszynowy, a także spożywczy, precyzyjny, elektroniczny. Rozwinięte jest, aczkolwiek raczej poza granicami administracyjnymi, rzemiosło tradycyjne, a szczególnie rzeźba, w tym w kości słoniowej, drewnie i lace. Uważa się, że to z Pekinu pochodzi większość podrobionych towarów na rynkach światowych.
Seul jest stolicą Korei Południowej. Zamieszkuje ją w granicach administracyjnych około 10 milionów ludzi. W granicach aglomeracji jest ich około 25 milionów. Choć przestępczość w mieście jest niska, nie jest to dla wielu Koreańczyków wymarzone miejsce do zamieszkania, choćby ze względu na bliskość linii demarkacyjnej. Szacuje się, że w razie konfliktu zbrojnego pomiędzy Koreami, Seul mógłby w ciągu kilku godzin zostać zrównany z ziemią przez północnokoreańskie rakiety.
Schemat rozwoju Seulu dość mocno przypominał rozwój niektórych miast europejskich- zaczęło się od niewielkiej osady otoczonej murem obronnym. Kiedy jednak miejsca zaczynało brakować, mury były burzone, a miasto powstawało na dawnym przedpolu. Późniejsze przebudowy, których dokonywano kilkakrotnie, a z których największa miała miejsce w XVI wieku, wykonywane były zgodnie ze spójnymi planami architektonicznymi. Niestety Seul, jako miasto położone w centrum Półwyspu Koreańskiego, nie miał wiele szczęścia- kto rządził Seulem, rządził całą Koreą, więc historia Seulu do spokojnych nie należy. Choć w toku dziejów miasto kilkakrotnie zmieniało nazwę, po II Wojnie Światowej ostatecznie powrócono do nazwy Seul. W związku z bliskością DMZ oraz nierównomiernym rozwojem kraju sugerowano, aby przenieść stolicę Korei do innego miasta, jednak projekt ten, przynajmniej tymczasowo, upadł.
Seul jest miastem o niewyobrażalnie skomplikowanym systemie komunikacyjnym. Sieć komunikacji miejskiej korzysta z autobusów, szybkiej kolei oraz metra. Jest to sieć tak skomplikowana, że dla autobusów nie wydaje się wspólnego rozkładu jazdy, ponieważ i tak byłby on nieczytelny. Linie dzienne kursują od godziny 2:00 do 23:00, a w pozostałych godzinach działają linie nocne. Jeśli doliczyć do tego bezpieczne taksówki, Seul jest jednym z najlepiej zorganizowanych miast, jeśli chodzi o system komunikacji zbiorowej.
Seul jest zapleczem intelektualnym Korei Południowej. Działa tu kilkadziesiąt szkół wyższych i uniwersytetów. Jest to także kulturalna stolica Korei- w obrębie starego miasta można oglądać zabytkowe pałace, a po całym mieście rozrzucone są świątynie, sanktuaria, muzea, galerie, pomniki. Nie brak także atrakcji poza granicami administracyjnymi miasta.
Moskwa jest największym miastem Europy. W granicach administracyjnych liczy prawie 11 milionów mieszkańców, natomiast jako aglomeracja- 14. Niektórzy demografowie uważają, że ludność Moskwy może przekroczyć 15 milionów w mieście i nawet 25 w aglomeracji. Tak duże rozbieżności biorą się z faktu, że Rosjanie nie poddają się spisom powszechnym, natomiast niechętnie też meldują się, aby uniknąć płacenia podatków. Z pewnością Moskwa jest największym miastem Europy, jednak pytanie brzmi, jak bardzo dużym.
Jest to także jedno z tych miast europejskich, gdzie najwyraźniejsze są różnice w poziomie życia między bogatymi i biednymi. W Moskwie obok prywatnych pałaców ludzie umierają z zimna i nikogo to nie dziwi. Uwarunkowania kulturowe i ekonomiczne ukształtowały Moskwę w toku wieluset lat ewolucji.
Moskwa jest centrum administracyjnym Federacji Rosyjskiej. Mieszczą się tu siedziby wszystkich organów władzy państwowej. Jest to także jedno z najważniejszych ekonomicznie miast na świecie. Dowodem tego może być choćby fakt, że to właśnie w Moskwie mieszka najwięcej miliarderów (79 osób). Największy jest także ich łączny majątek, a od drugiego na liście Nowego Jorku dzieli Moskwę przepaść. Administracyjną ciekawostką jest fakt, że Moskwa jest uznawana za osobny podmiot administracyjny, ale jednocześnie jest stolicą okręgu moskiewskiego, do którego nie należy.
Moskwa średnio raz na trzy lata targana jest katastrofami lub zamachami terrorystycznymi. Jest to miasto gdzie także przestępczość zwykła utrzymuje się od lat na wysokim poziomie i jedynie wykroczenia o charakterze politycznym ścigane są z całą surowością prawa.
Centrum finansowe Moskwy architektonicznie i kulturowo kreowane jest w zgodzie z najwyższymi zachodnimi standardami jako swego rodzaju wizytówka, którą Rosja pokazuje zagranicznym inwestorom. Jednak daleko idące zmiany zachodzą też w dzielnicach mieszkalnych, gdzie burzy się obecnie bloki mieszkalne i w ich miejscu stawia nowoczesne architektonicznie nieruchomości. Jednak przy tym często burzy się też obiekty zabytkowe, a niektóre z nowo powstających budynków, delikatnie mówiąc, niezbyt dobrze pasują do pozostałych. Istnieje również, choć oficjalnie jeszcze nie jest wdrożony, projekt wysiedlenia uboższych mieszkańców poza granice administracyjne Moskwy, a nawet poza aglomerację moskiewską.
Nowy Jork jest najgęściej zaludnionym miastem na świecie. Na terenie 790 km2 mieszka ponad osiem milionów ludzi, co daje gęstość zaludnienia równą ponad 10500 osób/km2. Tak naprawdę jednak trudno jest określić liczebność mieszkańców, ponieważ nie wszyscy są zameldowani w miejscu zamieszkania, a bardzo dynamicznie zmieniająca się liczba ludności jest też efektem wysokiego wskaźnika migracji, choćby tylko w obrębie miasta i całego wschodniego wybrzeża.
Nowy Jork jest dla wielu osób symbolem Stanów Zjednoczonych i wartości, jakim kraj ten hołduje. Nie ulega wątpliwości, że jest to potężne centrum uniwersyteckie z wieloma placówkami, spośród których kilka należy do najlepszej setki na świecie. Jednocześnie Wall Street i cała dzielnica finansowa pełnią funkcję finansowej stolicy świata- to tu mieszczą się siedziby najważniejszych banków i instytucji, od których często zależą ekonomiczne losy całej kuli ziemskiej. Nowy Jork jest też przez wielu uważany za stolice muzyki i szeroko rozumianej rozrywki.
Obszar, na którym dziś znajduje się Nowy Jork, odkryty i opisany został w latach 20. XVI wieku. W rękach angielskich znajduje się od 1664 roku. Nie oznacza to jednak, że od tego czasu miasto nieprzerwanie i dynamicznie się rozwijało. Stany Zjednoczone przez bardzo długi czas nie były bezpiecznym miejscem, a sam Nowy Jork pełnił głównie funkcję portu ufortyfikowanego, więc tym bardziej nie można powiedzieć, aby życie tam było bezpieczne. Również dziś w Nowym Jorku odnotowuje się znaczną ilość wykroczeń o charakterze kryminalnym, jednak najczęściej są to przestępstwa przeciwko mieniu w tym kradzieże, które są plagą wszystkich dużych miast zachodnich. Obecnie władze skupiają się na zapewnieniu bezpieczeństwa przed atakami terrorystycznymi, co jest efektem tragicznego 11. września 2001, kiedy w zniszczonych wieżach WTC zginęło 3000 osób.
Nowy Jork ma jednak tę wspaniałą zdolność, że dzięki uporowi mieszkańców przetrwał już niejedno i dziś znów jest uznawany za jedno z najlepiej zabezpieczonych miast i zdecydowanie najlepsze miejsce dla wielkiego biznesu. Dzielnice mieszkalne, zlokalizowane poza ścisłym centrum, są całkowicie spokojne.
Nowy Jork nazywany jest miastem, które nigdy nie śpi. Zresztą w centrum spać się raczej nie da, ponieważ ilość światła, jaką wytwarzają tam różne źródła antropogeniczne aż 440 razy przekracza tę, która jest naturalnie emitowana w czasie bezchmurnej nocy z księżycem w kwadrze.
Stambuł jest największym i najludniejszym miastem Turcji- liczy sobie między 11 a 12 milionów mieszkańców. Cieśnina Bosfor dzieli je na część europejską i azjatycką. Miasto to jest najważniejszym ośrodkiem uniwersyteckim (od 1453 roku) oraz przemysłowym Turcji. To tu skupia się około ¼ wytwarzanego PKB. Stambuł jest też miejscem, w którym swoje siedziby mają banki, giełda turecka oraz wiele korporacji.
W historii świata Stambuł pojawiał się niejednokrotnie, ale bardzo często zmieniał nazwy. Początkowo nosił nazwę Bizancjum, a następnie stał się Nowym Rzymem, Konstantynopolem, a dopiero w 1930 wymuszone zostało przez rząd turecki używanie wyłącznie nazwy Istanbul. Taką samą nazwę nosi też prowincja, której Stambuł jest stolicą. Oczywiście historia miasta jest starsza- już w epoce kamienia przebywali w tym regionie ludzie, a stałą osadę założyli górnicy w 680 r p.n.e., a niedługo potem przybyli do części europejskiej ludzie Byzasa.
Stambuł jest przykładem miasta o doskonale rozwiniętej sieci komunikacyjnej. W obrębie miasta działają dwa rodzaje komunikacji autobusowej, miejska i prywatna, kolej podmiejska, taksówki. Wokół Stambułu znajduje się dobrze rozwinięta sieć autostrad oraz dróg szybkiego ruchu. Pod tym względem dobrze rozwinięte są obie części miasta, choć w części europejskiej, centrum finansowym i przemysłowym, drogi są w lepszym stanie niż w azjatyckiej, która pełni funkcję dzielnicy mieszkalnej.
Stambuł jest centrum kulturalnym Indii. Odbywają się tu liczne festiwale, wystawy, tu także swoją siedzibę mają koncerny medialne wydające najbardziej opiniotwórcze gazety. Taka różnorodność kulturowa jest ściśle związana z różnorodnością religii- w mieście znajduje się niemal 3000 meczetów, ok. 120 kościołów, głównie prawosławnych, ok. 25 synagog i kilka świątyń innych wyznań. Choć dawniej dość często dochodziło do starć na tle etnicznym i wyznaniowym, rzadko przybierały one dramatyczną formę. Obecnie Stambuł uważany jest za miasto bezpieczne, choć oczywiście pewne napięcia nadal są zauważalne. W związku z tym, że miasto przechodziło często z rąk do rąk, wiele zabytków kultury, w tym także kultury sakralnej, zostało bezpowrotnie zniszczonych, ale też wiele ocalało w lepszym lub gorszym stanie. Lista zabytków Stambułu jest bardzo długa, podobnie jak lista miejsc, które zabytkami nie są, ale wzbudzają zainteresowanie.
Delhi to dawna stolica Indii. Jest potężnym, prężnie się rozwijającym centrum uniwersyteckim, finansowym, przemysłowym i komunikacyjnym. Jest to główne miasto Narodowego Terytorium Stołecznego Delhi, którego większą część zajmuje, a gdzie zlokalizowana jest także nowa stolica Indii, Nowe Delhi.
Historia Delhi sięga na ponad trzy tysiące lat. Przez stulecia nadbudowywano miasto nad miastem, dziś mówi się, że w ten sposób zbudowano aż siedem Delhi. Poza jednak zmianami strukturalnymi, Delhi często zmieniały się ze względu na politykę. Największe zmiany przyniosła oczywiście kolonizacja, natomiast również teraz miasto zmienia się. Jednak Delhi nie uniknęło problemów, które są bardzo wyraźne w przypadku niemal wszystkich wielkich miast (jest to drugie pod względem liczby ludności miasto w Indiach, liczy sobie około 12 milionów mieszkańców). Chodzi o problemy związane z bardzo zróżnicowaną stopą życia, kłopoty z zaopatrzeniem w wodę do celów spożywczych i sanitarnych, wysoki przyrost rzeczywisty- liczba ludzi migrujących do Delhi przewyższa dość znacznie liczbę urodzeń w samej konurbacji.
Historia Delhi pisana jest krwią. Przestępczość w mieście, a szczególnie w obszarze podmiejskim jest wysoka. Ostatnim aktem przemocy na ogromną skalę były wydarzenia w 1984, kiedy to zabito 2700 ludzi wyznania sikhijskiego, co pozostawało w ścisłym związku z zamachem na premier Indii.
Barwna i burzliwa historia, imigracja i wielość wyznaniowa sprawiają, że Delhi jest prawdopodobnie jednym z barwniejszych miast na świecie. Są to świątynie praktycznie wszystkich religii- jest bahaistyczna świątynia lotosu, jest Dżami Masdżid, największy meczet w Indiach, setki minaretów, w tym Qutub Minar, najwyższy ceglany minaret świata, a także dziesiątki świątyń innych wyznań. Nie wszystkie są okazałe, nie wszystkie są rekordowe, ale każda jest zbudowana w innym stylu. Całe Delhi powstają z mieszaniny kultur, stylów architektonicznych i religii. Niestety władze indyjskie nie są w stanie zagwarantować pełnego bezpieczeństwa poza niektórymi dzielnicami, w tym na szczęście tymi, które dla nas są często istotne z turystycznego punktu widzenia. Ci, którzy do Delhi wybrać się nie mogą, mogą zobaczyć je w jednym z licznych filmów indyjskich- choć powstają one głównie w Bombaju (największa ilość filmów rocznie na świecie), wiele zdjęć wykonywanych jest również w Delhi.
Karaczi to była stolica Pakistanu (status ten w 1966 miasto utraciło na rzecz Islamabadu). Jest to jedno z największych miast na świecie, na jego obszarze mieszka około 18 do 20 milionów mieszkańców, choć są to tylko szacunki a ich rzeczywista liczba jest praktycznie niemożliwa do ustalenia. Jest to jedno z tych miast Pakistanu, gdzie najczęściej dochodzi do starć na tle etnicznym i religijnym, często mających bardzo dramatyczny przebieg. Średnio rocznie w wyniku różnego rodzaju incydentów (od ulicznych bójek po wybuchy ładunków podłożonych w meczetach) ginie około tysiąca osób.
Miasto to zostało założone bardzo późno, bo dopiero w XVIII wieku. Początkowo była to jedna z baz kupieckich. Obecnie Karaczi nie pełni jednej konkretnej funkcji, natomiast skupia się tu mniej więcej połowa całego przemysłu włókienniczego Pakistanu. Nieopodal miasta otwarta została też pierwsza Pakistańska elektrownia atomowa. Karaczi słynie też z wielu barwnych bazarów oraz jednego z największych meczetów azjatyckich, Defense Society Mosque.
Pakistan jest uznawany za jedno z państw wspierających terroryzm, więc nieszczególnie cieszy się wsparciem zachodu, a Karaczi w związku z tym nie rozwija się maksymalnie szybko ani nie zdobywa pozycji lidera finansowego regionu. Wprawdzie miasto jest ogromne, jednak brak w nim dobrze zorganizowanej komunikacji. Służby porządkowe nie są w stanie zapewnić bezpieczeństwa, a ciągły napływ wielokulturowych imigrantów nie sprzyja stabilizacji sytuacji w mieście.
Ciekawostką jest fakt, że to właśnie Karaczi jako jedyne miasto w Pakistanie kiedykolwiek korzystało z systemu komunikacji tramwajowej. Została ona jednak zlikwidowana w 1975 roku przez muzułmańskich zarządców miasta. W historii Polski Karaczi zapisało się także jako miejsce utworzenia dwóch obozów przejściowych dla Polaków w latach 1942-45. Na ternie jednego z nich, Country Club, istnieje dziś szkoła lotnicza, natomiast nieopodal znajduje się największy port lotniczy Pakistanu.
Karaczi, choć olbrzymie, jest miastem biednym, gdzie wielu mieszkańców ma problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb- problemem jest zaopatrzenie w wodę, brak transportu, bezrobocie oraz brak poczucia bezpieczeństwa. Wielokulturowe Karaczi nie zdało rezultatu- przedstawiciele wielu kultur nie nauczyli się tam żyć spokojnie obok siebie, w związku z czym raczej nie znajdziemy Karaczi na liście miejsc, które możemy odwiedzić podczas wakacyjnych wojaży.
Szanghaj jest najludniejszym miastem w Chinach. Wprawdzie pod względem liczby ludności zajmuje drugie miejsce, jednak ma znacznie mniejszą powierzchnię niż pierwsze miasto na tej liście, Chongqing. Obszar miasta wydzielonego zamieszkuje niemal dwadzieścia pięć milionów mieszkańców. Jest to jedno z najważniejszych gospodarczo miast w Chinach; trzeci co do wielkości port morski na świecie, siedziba wielu banków, giełdy papierów wartościowych, setki i tysiące firm działających we wszystkich gałęziach gospodarki.
Ze względu na strategiczne położenie (nawiasem mówiąc odkryte i w pełni wykorzystane dopiero w XIX wieku) Szanghaj jest generatorem jednej piątej całego chińskiego PKB. Jest to stolica przemysłowa Chińskiej Republiki Ludowej. Wprawdzie znajduje się tu wiele ważnych instytucji, jednak za stolicę finansową uważa się Hong-Kong, a Szanghaj zwyczajowo uznawany jest za zaplecze przemysłowe. W mieście cały czas powstają nowe wieżowce o bardzo nowoczesnej architekturze, stąd Szanghaj jest miastem chętnie pokazywanym przez dygnitarzy chińskiej partii jako przykład sukcesu, jaki odnoszą Ludowe Chiny.
Nowoczesność Szanghaju przejawia się nie tylko stylem architektonicznym, ale także kulturą. Tradycyjnym dialektem używanym w okolicach Szanghaju jest Wu, natomiast językiem urzędowym zupełnie od niego różny mandaryński. Ponieważ jednak Szanghaj stał się centrum kontaktów biznesowych, mandaryński jest już powszechnie znany, a wśród osób poniżej 30 roku życia zdecydowana większość potrafi bardzo dobrze mówić po angielsku. Także zachodnie wzorce kulturowe padają tu na podatny grunt, choć oczywiście odpowiednio zmodyfikowane. Można tu znaleźć i Coca-Colę (choć pod inną nazwą, ponieważ Coca-Cola po mandaryńsku przypomina słowa „połknij kijankę”), McDonald’s i wiele innych amerykańskich znaków, będących w gruncie rzeczy tylko chińskimi podróbkami, które w świetle ludowego prawa są dopuszczalne. W Szanghaju znajduje się wiele nowoczesnych szkół wyższych oraz uniwersytetów, w tym jeden prywatny. Jest to też miasto, które bazując na wzorcach głównie z USA zbudowało bardzo sprawną komunikację zbiorową, w tym kilka linii metra, kolej magnetyczną, rozbudowaną sieć transportu naziemnego oraz doskonale funkcjonujące porty lotnicze. Jest to jedno z najjaśniejszych miast na świecie- nawet w środku nocy sztuczne oświetlenie sprawia, że nie jest tam ciemniej niż podczas zmierzchu nawigacyjnego.